Co to jest integracja sensoryczna i jak wpływa na ruch dziecka
Czy Twoje dziecko często się potyka, nie lubi wspinać się na drabinki, nie cierpi huśtać się na huśtawce albo nieustannie szuka ruchu – biega, skacze, kręci się w kółko? A może unika dotyku, nie znosi piasku albo boi się hałasu? Wszystko to może być związane z tym, jak jego układ nerwowy przetwarza bodźce zmysłowe. I właśnie tu pojawia się pojęcie integracji sensorycznej.
Ale co ma wspólnego zmysł dotyku z tym, że dziecko nie potrafi utrzymać równowagi? Albo dlaczego problemy z czuciem ciała mogą prowadzić do trudności z pisaniem? Ten wpis pomoże Ci zrozumieć, jak zmysły i ruch tworzą jeden zespół – i co można zrobić, jeśli coś w nim nie działa tak, jak powinno.
Czym właściwie jest integracja sensoryczna?
Integracja sensoryczna (w skrócie SI, od ang. Sensory Integration) to zdolność mózgu do odbierania, porządkowania i interpretowania bodźców płynących z otoczenia i własnego ciała. Te bodźce pochodzą z różnych zmysłów:
– dotyk (taktylny) – czujemy, co nas dotyka, czy coś jest miękkie, twarde, zimne, szorstkie,
– równowaga (przedsionkowy) – wiemy, gdzie jest góra i dół, potrafimy utrzymać równowagę,
– czucie ciała (propriocepcja) – wiemy, gdzie są nasze kończyny, nawet gdy nie patrzymy,
– wzrok – widzimy świat i reagujemy na to, co się porusza,
– słuch – reagujemy na dźwięki, rozróżniamy kierunki,
– smak i węch – wpływają m.in. na jedzenie, ale też na samopoczucie, koncentrację.
Jeśli ten system działa prawidłowo – dziecko może skakać, biegać, rysować, ubierać się, utrzymać pozycję przy stoliku, a nawet skupić się na zadaniu. Ale jeśli coś idzie nie tak…
Co się dzieje, gdy układ sensoryczny nie działa sprawnie?
Wyobraź sobie, że cały dzień spędzasz na karuzeli. Albo że masz ubraną wełnianą bluzkę, która ciągle Cię drapie. Albo że ktoś ciągle szepcze Ci do ucha. Tak właśnie może się czuć dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej.
Układ nerwowy może:
– nadmiernie reagować na bodźce (np. dotyk, dźwięki, ruch),
– zbyt słabo reagować – dziecko „nie zauważa”, że ktoś je dotknął, że siedzi krzywo, że się potyka,
– mylić bodźce lub nie umie ich uporządkować – i wtedy wszystko staje się chaosem.
Dziecko w takiej sytuacji nie zachowuje się „dziwnie” z wyboru – ono naprawdę czuje inaczej. A to bezpośrednio wpływa na rozwój motoryczny.
Jak integracja sensoryczna wpływa na motorykę?
Zaburzenia przetwarzania sensorycznego mogą wpływać na:
1. Równowagę i koordynację
Dziecko może mieć trudność z utrzymaniem pozycji, poruszaniem się po nierównym terenie, jazdą na rowerze czy wspinaniem się.
2. Napięcie mięśniowe
Zbyt niskie napięcie sprawia, że ciało „się rozpływa” – trudno siedzieć prosto, stać długo, biegać z energią. Zbyt wysokie – powoduje sztywność i trudności z precyzją ruchów.
3. Planowanie ruchu (tzw. praxis)
Dziecko nie wie, jak zabrać się za zadanie – np. jak się wspiąć, jak ułożyć puzzle, jak prawidłowo kopnąć piłkę. Ciało nie „słucha”.
4. Motorykę małą i dużą
Dzieci mają trudność z zadaniami manualnymi (rysowanie, lepienie, pisanie), a także z bardziej złożonymi ruchami całego ciała (skoki, taniec, wspinaczka).
5. Organizację zachowania
Jeśli bodźców jest za dużo, dziecko może stać się nerwowe, nadaktywne lub przeciwnie – apatyczne i wycofane. Zamiast ćwiczyć i bawić się – unika aktywności.
Jak wygląda terapia integracji sensorycznej?
Terapia SI to zabawa w działaniu, która pomaga mózgowi lepiej przetwarzać bodźce. Na specjalnie przygotowanej sali dziecko:
– huśta się, kręci, wspina, zjeżdża,
– czuje różne faktury, struktury, temperatury,
– uczy się reagować adekwatnie na to, co dzieje się w jego ciele i wokół niego.
Terapeuta SI planuje ćwiczenia tak, by były dla dziecka wyzwaniem, ale jednocześnie dawały poczucie sukcesu. Bo tylko wtedy mózg zaczyna się uczyć – i tworzyć nowe, lepsze połączenia nerwowe.
W Domisiowej Chatce łączymy terapię SI z fizjoterapią. Dzięki temu efekty są głębsze i trwalsze – bo dziecko nie tylko odbiera lepiej bodźce, ale też potrafi je wykorzystać w ruchu.
Co dalej?
W kolejnej części cyklu pokażemy konkretne objawy, które mogą świadczyć o zaburzeniach integracji sensorycznej, a których rodzice często nie kojarzą z układem nerwowym.
Dowiesz się m.in.:
– dlaczego dziecko może nie lubić mycia głowy,
– co ma wspólnego unikanie placu zabaw z rozwojem mózgu,
– kiedy „niezgrabność ruchowa” to coś więcej niż etap rozwojowy.
Masz pytania już teraz? Obserwujesz niepokojące sygnały u swojego dziecka? Nie czekaj, aż „samo przejdzie”. Skonsultuj się z terapeutą SI lub fizjoterapeutą dziecięcym – najlepiej takim, który rozumie, że ciało i zmysły to jeden zespół.
W Domisiowej Chatce jesteśmy po to, żeby ten zespół zagrał razem. Harmonijnie.
